हुलग्याचा भात (कुळीथ भात)

 

हुलग्याचा भात (कुळीथ भात)

हुलग्याचा भात (कुळीथ भात) ही महाराष्ट्रातील विशेषतः ग्रामीण भागातील एक अत्यंत पौष्टिक, चविष्ट आणि हिवाळ्याच्या दिवसांत शरीराला ऊब देणारी पारंपारिक रेसिपी आहे। हुलगा (ज्याला कुळीथ किंवा horse gram देखील म्हणतात) हा प्रथिनांचा (Protein) उत्तम स्त्रोत आहे।

मोड आलेले हुलगे वापरून कुकरमध्ये झटपट चवदार हुलग्याचा मसाला भात कसा बनवायचा, याची सोपी रेसिपी खाली देत  आहे .

साहित्य :

• तांदूळ: १वाटी ( इंद्रायणी,दिल्ली राईस,बासमती, कोलम किंवा कोणताही नेहमीचा तांदूळ)

• मोड आलेले हुलगे (कुळीथ): १/२ कप

• कांदा: १ मोठा (बारीक किंवा उभा चिरलेला)

• टोमॅटो: १ छोटा (चिरलेला)

• आले-लसूण पेस्ट: १ चमचा

• हिरवी मिरची: २ (उभ्या चिरलेल्या)

• तेल किंवा तूप: २ कोशिंबीरीचे मोठे चमचे (टेबलस्पून)

• जिरे आणि मोहरी: प्रत्येकी १/२ लहान मिसळणीच्या डब्यातला चमचा

• हिंग: पाव लहान मिसळणीच्या डब्यातला चमचा

• हळद: १/२ लहान मिसळणीच्या डब्यातला चमचा

• लाल तिखट (मसाला): १ ते २ लहान चमचे (आवडीनुसार कमी-जास्त)

• गोडा मसाला किंवा गरम मसाला: १ लहान चमचा

• कोथिंबीर: बारीक चिरलेली अर्धी मूठ

• मीठ: चवीनुसार

• पाणी: २ ते ३ वाट्या  (तांदळाच्या दर्जानुसार थोडे कमी-जास्त)

कृती :

१. पूर्व तयारी: सर्वात आधी तांदूळ स्वच्छ धुवून १० ते १५ मिनिटे बाजूला ठेवा.

२. तडका फोडणी देणे: कुकरमध्ये तेल किंवा तूप गरम करा। तेल गरम झाल्यावर त्यात मोहरी, जिरे आणि हिंग घालून तडतडू द्या।

३. भाज्या परतणे: आता त्यात कढीपत्ता (असेल तर) आणि हिरव्या मिरच्या घाला. त्यानंतर चिरलेला कांदा घालून तो हलका गुलाबी होईपर्यंत परता। कांदा परतल्यावर आले-लसूण पेस्ट घालून त्याचा कच्चा वास जाईपर्यंत परतून घ्या.

४. टोमॅटो आणि मसाले परतणे : आता चिरलेला टोमॅटो मऊ होईपर्यंत परता. टोमॅटो मऊ झाल्यावर गॅस बारीक करा आणि त्यात हळद, लाल तिखट, आणि गोडा मसाला (किंवा गरम मसाला) घालून सर्व नीट मिक्स करा।

५. हुलगे /कुळीथ घालून परतणे: या तयार मसाल्यामध्ये मोड आलेले हुलगे (कुळीथ) घाला आणि २ मिनिटे मसाल्यासोबत चांगले परतून घ्या.

६. तांदूळ आणि पाणी: परतून झाल्यावर धुवून ठेवलेला तांदूळ घाला व हलक्या हाताने मिक्स करा. नंतर त्यात २ कप कोमट किंवा साधे पाणी आणि चवीनुसार मीठ घाल.

७. शिजवणे: भाताला चांगली उकळी आल्यावर वरून थोडी कोथिंबीर घाला आणि कुकरचे झाकण बंद करा. मध्यम आचेवर कुकरच्या २ ते ३ शिट्ट्या काढून घ्या.

८. सर्व्ह करणे: कुकर पूर्णपणे थंड झाल्यावर झाकण उघडा. भात हलक्या हाताने मोकळा करा.

गरमागरम हुलग्याचा भात वरून थोडे साजूक तूप, लिंबाचा रस, आणि सोबतीला लोणचे किंवा भाजलेला पापड द्या.

 

रताळ्याचं दहीचाट

 #रताळ्याचं_दहीचाट

 

रताळ्याचं दही चाट नक्की करून बघा. खमंग परतलेले रताळे, घट्टसर दही, गोड-तिखट चटणी आणि कुरकुरीत टॉपिंग —

उपवासाच्या फराळासाठी एकदम परफेक्ट कॉम्बिनेशन!

उपवासात हलकं आणि समाधान देणारं काहीतरी हवं असेल तर हे नक्की करून बघा.

साहित्य :

एक  मध्यम आकाराचे  रताळे  

एक उकडलेला बटाटा

अर्धा लिटर घट्ट घरगुती दही

१ चमचा तिखट

½ चमचा जिरेपूड

चवीनुसार मीठ

२–३ चमचे साजूक तूप

आंबट- गोड चटणी:

चिंचेचा कोळ

खजूर

गूळ

हिरवी चटणी:

कोथिंबीर

कच्चे शेंगदाणे

हिरवी मिरची

मीठ

 दह्यासाठी:

२ चमचे साखर

चिमूटभर मीठ

टॉपिंग म्हणून  क्रंचसाठी:

बटाट्याच्याचे फिंगर  चिप्स आणि वेफर्सचा चुरा

कृती

रताळी उकडून घ्या. सालं  काढून तुकडे करा.बटाटा सोलून ट्याचेही तुकडे करून घ्या.

तव्यावर साजूक तूप गरम करून रताळ्याचे व बटाट्याचे तुकडे ४–५ मिनिटे मध्यम आचेवर परतून घ्या.मग त्यात तिखट, जिरेपूड आणि मीठ घालून कुरकुरीत होईपर्यंत परता.

हे मसालेदार रताळ्याचे व बटाट्याचे तुकडे नुसते तसेच खाल्ले तरी सुद्धा छान लागतात बरका !

एका बाऊलमध्ये दही घेऊन  त्यात मीठ, साखर व थोडेसे पाणी घालून रवीने छान घुसळा.

आपण इडली वडा सांबार साठी वापरतो त्या स्टीलच्या डिशमध्ये ते दही ओता.

वरून चिंच-खजूर-गुळाची गोड चटणी आणि हिरव्या चटणीचे थेंब घालून हलकं डिझाईन तयार करा मधोमध मसालेदार रताळ्याचे तुकडे ठेवा.कडेनी चिमूटभर तिखट पेरा.शेवटी बटाट्याचे फिंगर  चिप्स  आणि वेफर्सचा चुरा घालून सर्व्ह करा.

रताळं प्रमाणात खाल्लं तर पोटाला हलकं आणि नीट पचतं आणि उपवास सुखकारक होतो.

तळलेले जड पदार्थ टाळून असा हलका, खमंग आणि समाधान देणाराउपवसाचा फराळ एकदा करून बघाच.

आज महाशिवरात्र म्हणून मी सकाळी नाष्ट्यासाठी मुद्दाम ही डिश बनवली आहे. 

शिंगाड्याच्या पिठाची शेंगदाणा भजी

 

शिंगाड्याच्या  पिठाची शेंगदाणा  भजी

शिंगड्याच्या पिठात लाल मिरचीचे  तिखट, मीठ, जिरे पावडरआणि कच्चे शेंगदाणे घालून थोडे थोडे पाणी शिंपडून भिजवायचे. दाणे मोकळे पण पिठात घोळत एक एक सुट्टा दाणा मंद आचेवर तळून काढावा. थंड झाला  की कुरकुरीत भजे  तयार.

#२०२६_चा_पहिला_नाष्टा #झणझणीत_तर्री_पोहे_मिसळ

 #२०२६_चा_पहिला_नाष्टा

#झणझणीत_तर्री_पोहे_मिसळ

आज नव्या वर्षांचा पहिला दिवस !

सकाळी मनात आले की आज नाष्ट्याला काहीतरी झणझणीत खावं .

मग आम्ही दोघेही आमच्या सदाशिव पेठेतील घराशेजारच्या पुणे विद्यार्थी गृहा जवळच्या नृसिंह मंदिरा समोर असलेल्या ‘#सुदाम्याचे_पोहे’ मधून तर्री पोहे घेऊन आलो.

अतुलने (मुलगा) मुंबईहून आणलेले फरसाण शिल्लक होतेच.

सौ. ने कांदा व कोथिंबीर चिरली.

अशी सगळी तयारी झाल्यावर एका स्टीलच्या बाऊलमध्ये अगोदार पोहे घातले. त्यावर फरसाण घातले. त्यावर चिरलेला कांदा आणि कोथिंबीर पसरली. सगळ्यात शेवटी त्याच्यावर गरमागरम झणझणीत तर्री घातली. मला आवडते म्हणून मलईदार कवडीचे दही घालून झणझणीत पोहे-फरसाण-तर्री-दही मिसळीचा आस्वाद घेत २०२६ मधला पहिला आवडता नाष्टा केला.

ता. क. : मला मिसळी सोबत पाव खायला आवडत नाही.

#उडीद_डाळीची_कुरकुरीत_जाळीदार_भजी

 #उडीद_डाळीची_कुरकुरीत_जाळीदार_भजी

फक्त उडदाची डाळ घालून बनवा हा कुडुम ... भिजवलेल्या उडीद डाळीची भजी एकदम कुरकुरीत अजिबात तेलकट न होणारी.

उडदाच्या डाळीची भजी बनवण्यासाठी उडीद डाळ भिजवून, वाटून, त्यात कांदा,हिरवी मिरची, कोथिंबीर, आले, जिरे, मीठ घालून मिश्रण तयार करतात आणि गरम तेलात सोनेरी होईपर्यंत तळतात, ज्यामुळे कुरकुरीत आणि पौष्टिक भजी तयार होतात, जी हिरव्या चटणीसोबत खूप छान लागतात. यासाठी डाळ रात्रभर किंवा ४-५ तास भिजवून कमी पाण्यात वाटणे आणि ही भजी तेलात सोडताना हाताला तेल लावणे खूप आवश्यक व महत्त्वाचे आहे.

साहित्य:

उडदाची डाळ ( एक रात्र भिजवलेली)

कांदा (बारीक चिरलेला)

हिरवी मिरची (बारीक चिरलेली)

आले (किसलेले किंवा ठेचलेले)

कोथिंबीर (बारीक चिरलेली)

ओवा

जिरे

मीठ

तांदळाचे पीठ (ऐच्छिक, कुरकुरीतपणासाठी)

हिंग (ऐच्छिक)

कढीपत्ता (ऐच्छिक)

मोहरी (ऐच्छिक)

तळण्यासाठी तेल .

कृती:

डाळ भिजवणे आणि वाटणे: उडद डाळ ४-५ तास किंवा रात्रभर भिजत ठेवा. नंतर पाणी काढून टाका आणि मिक्सरमध्ये कमीत कमी पाणी वापरून जाडसर वाटून घ्या. मिश्रण जास्त पातळ नसावे.

मिश्रण तयार करणे: वाटलेल्या डाळीत चिरलेला कांदा, मिरची, आले, कोथिंबीर, ओवा, जिरे, मीठ आणि तांदळाचे पीठ (घालत असल्यास) घालून चांगले फेटून घ्या, जेणेकरून मिश्रण हलके होईल.

भजी तळणे: कढईत तेल गरम करा. बोटांना किंवा चमच्याला तेल लावून मिश्रणाचे छोटे गोळे किंवा वडे तेलात सोडा आणि मध्यम आचेवर सोनेरी-तपकिरी रंगाचे होईपर्यंत तळून घ्या.

सर्व्ह करणे: तयार भजी गरम गरम हिरवी चटणी किंवा टोमॅटो सॉससोबत सर्व्ह करा.

साहित्य- २ वाटी उडीद डाळ, २ टेबल स्पून रवा, १ टी

स्पून हळद, २ टी स्पून लाल मिरची पावडर, १/२ टी स्पून धना पावडर, १/२ टी स्पून जिरा पावडर, १/२ टी स्पून गोडा मसाला, चवीनुसार मीठ, बारीक चिरलेली कोथिंबीर, तेल, पाणी

चटणीसाठी साहित्य:-

१/२ वाटी खवलेला ओला नारळ, ३-४ हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, ४-५ लसूण पाकळ्या, २ टी स्पून लिंबाचा रस, चवीनुसार मीठ आणि साखर, वाटण्यासाठी पाणी.

कृती- आदल्या दिवशी रात्री उशीरा उडीद डाळ धुऊन भिजत घाला. दुसऱ्या दिवशी ती डाळ वाटून घ्यावी. वाटलेली डाळ एका पसरट भांड्यात काढून त्यात हळद, लाल मिरची पावडर, धना पावडर, जिरा पावडर, गोडा मसाला, रवा, बारिक चिरलेली कोथिंबीर, गरम तेल, चवीनुसार मीठ घालून एकत्र करून घ्यावं. गॅसवर कढईत तेल गरम करण्यासाठी ठेवावं. त्या गरम तेलात वरील एकत्र केलेल्या मिश्रणाची भजी तळून घ्यावी.

चटणीसाठी कृती- खवलेल्या ओल्या नारळात हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, लसूण पाकळ्या, लिंबाचा रस, चवीनुसार मीठ, साखर आणि पाणी घालून मिक्सरमधून चटणी वाटून घ्यावी.

बटाटा साबुदाणा भगर शिंगाडापीठ यांचे थालीपीठ

 #बटाटा_साबुदाणा_भगर_शिंगाडापीठ_थालीपीठ

 

साहित्य:  भगर (वरी), साबुदाणा,उकडलेला बटाटा,शिंगाडा पीठ ,हिरवी मिरची,जिरे,मीठ (उपवासाचे),कोथिंबीर (पर्यायी)

साजूक तूप

कृती:

तयारी: भगर आणि साबुदाणा एकत्र भिजत ठेवा. बटाटा उकडून किसून घ्या. मिरची आणि जिरे वाटून घ्या.

 भिजलेली भगर आणि साबुदाणा मिक्सरमध्ये बारीक वाटून घ्या. त्यात किसलेला बटाटा, शिंगाड्याचे पीठ,वाटलेली मिरची-जिरे, चवीनुसार मीठ आणि बारीक चिरलेली कोथिंबीर घालून चांगले मिसळा.

थालिपीठासाठी  तवा गरम करून त्यावर साजूक तूप लावा. मध्यम आचेवर तव्यावर थालीपिठाचा  गोळा ठेवून हाताने गोलाकार थापा. गोळावर माहीभागी एक आणि गोलंकारबाजूवर बोथानेतेन भोके पाडून त्यात साजूक तूप सोडा.  

थालिपीठावर १-२ मिनिटे झाकण ठेवा. झाकण काढून खालची बाजू भाजली असल्यास थालीपीठ पलटून घ्या. दोन्ही बाजूंनी खापुस भाजून झाल्यावर थालीपीठ सर्व्ह करा. सोबत खाराची मिरची किंवा लोणी अथवा गोडसर दही ड्या. 

साबुदाणा,शिंगाडा पीठ व #भगरच्या_टिक्की

 साबुदाणा,शिंगाडा पीठ व #भगरच्या_टिक्की  

 

भगरीचे थालीपीठ  बनवण्यासाठी भगर, साबुदाणा, उकडलेला बटाटा, मिरची, जिरे, मीठ आणि कोथिंबीर वापरतात; भगर-साबुदाणा भिजवून वाटून घ्या, त्यात किसलेला बटाटा आणि बाकीचे जिन्नस मिसळून जाडसर पीठ बनवा, तव्यावर तूप लावून हे पीठ गोलाकार पसरवा, झाकण ठेवून एका बाजूने भाजा, नंतर पलटून दुसऱ्या बाजूनेही तुपावर कुरकुरीत होईपर्यंत भाजा आणि शेंगदाणा चटणी किंवा बटाट्याच्या चटणीसोबत गरम सर्व्ह करा.